
دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – تحقیقات بازار
دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – تحقیقات بازار
کاردوک جلسه پنجم ، دوره کسب و کار نوین با موضوع “دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – تحقیقات بازار” را به منظور ارتقا سواد کسب و کارها تقدیم می کند. طی کل این دوره مفاهیمی آموزش علمی و کارگاهی در حد یک دورهی MBA بطور فشرده و به زبان ساده ، در بیست و دو جلسه بصورت پیوسته و سلسله وار ارایه می نماید. هدف آموزش مطالب این دوره یادگیری راه اندازی کسب و کار به دو روش یکی با استفاده از دستیار « هوش مصنوعی » و دیگری بصورت منوال با استفاده از مشاوره انسانی است.
به یاد دارید که فاز اول این سلسله درس ها دربرگیرنده چهار درس بود. که پایه های اصلی سواد کسب و کار را شامل: معنی و نحوه کار و مکانیزم بازار، شناخت و بررسی اعداد صورت مالی سود و زیان ، فرضیه فرصت و اعتبار سنجی ایده با همراهی مشتریان بود. در فاز دوم به راستی آزمایی ایده های فاز اول می پردازیم. برای اطمینان از ارزشمند بودن ایده کسب و کار به تحلیل نقطه نظرات و تجارب از دیدگاه مشتری می پردازیم. سوال بزرگ فاز دو دوره این است که :
« آیا واقعاً کسی این محصول یا خدمات مورد نظر ما را میخواهد؟».
در جلسهی چهارم نیمه ی اول استفاده از ابزار انسانی جهت دستیابی به جواب اعتبار سنجی ایده را با استفاده از مشتری بررسی کردیم . در این جلسه نیمهی دوم که مبتنی بر دستیابی وبررسی داده و اطلاعات است تکیه داریم و می خواهیم بدانیم :
« چند نفر دیگر این درد را دارند؟ »
- برای پاسخ به این مسئله که برای ایده ما « چند راه حل دیگر وجود دارد ؟ » یا چند کالا و خدمات جایگزین نسبت به ایده ما در بازار موجود است.
- و « بازار چه قیمتی روی این راه حل ها چه بصورت محصول چه بصورت خدمات گذاشته است؟»
پاسخ این سوالات بصورت صریح وجود ندارد و پیدا کردن پاسخ های آنها نیازمند پژوهش است.
چهار قطعه آموزشی | دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – تحقیقات بازار
قیف بازار
ساختار بازار برای خرید کالا و خدمات سه لایه دارد و مثل یک قیف به شرح زیر عمل میکند:
- لایه اول «بازار کل» TOTAL addressable MARKET [TAM] همهی پولی که در آن دسته و فعالیت خرج میشود را دربر می گیرد و حجم مالی بازار را نشان میدهد. عدد بزرگ و چشمگیری است ولی کل پولی که در این بازار هزینه می شود فقط یک قطب نماست. همانند حجم کل بازار پوشاک کشور که در ادامه سهم محصول ما از این بازار مشخص مهم است.
- « بازار در دسترس» Serviceable Addressable Market [SAM] تکهای از بازار است که به سبک فعالیت ، قیمت و کانال بازاریابی کسب کار شما مرتبط است . همانند حجم بازار آنلاین مانتو فروشی در استان و گستره محل فعالیت ما.
- «بازار قابل کسب» Serviceable Obtainable Market [SOM] ، حجمی از بازار که با ظرفیت شما حتی با وجود رقبای واقعی، عملاً قابل کسب است. برنامه و درآمد کسب و کار از لایهی سوم شروع میشود، نه از « یک درصدی از کل بازار». لذا فرایند بازاریابی کسب و کار همانند یک قیف عمل می نماید که مشتریان واقعی کسب و کار شما در نهایت از انتهای آن عبور می کنند. همانند سهمی از بازار آنلاین فروش مانتو که ما در استان پوشش می دهیم. و این سه لایه همانند یک قیف فیلتری لایه به لایه عمل می نماید.
عناصر موثر در ترسیم «نقشهی رقبا » | دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – تحقیقات بازار
ترسیم نقشه بازار( Competitor Map) سه پارامتر و ستون به شرح زیر را دربر میگیرد:
- رقیب مستقیم : ( کسب وکارهایی که همانند کار شما فعالیت می کنند) Direct Competitor
- رقیب غیر مستقیم: (کسب کارهایی که به همان مسئله به روش و راه حل دیگر پاسخ میدهند. مغازهی پاساژ و فروشگاه اینستاگرامی) Indirect Competitor
- رقیب جایگزین: (محصولات دست دوم ، کالای جایگزین و رقیب همیشگی هیچی نخریدن Substitute Competitor )
رقیب واقعی شما گزینه ها و هر چیزی است که مشتری به جای محصول و خدمات شما با آن مسئله اش را حل میکند.
جنس داده ها ی پژوهش بازار | دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – تحقیقات بازار
- دسته اول داده های کسب و کار خودتان را از منبع و مشتریانی که به این محصولات نیاز دارند میپرسید و روش دستیابی به این اطلاعات همان گفتگوهای ذکر شده در جلسه قبل و تماسِ مستقیم است. برای مثال در بازار می پرسید : «این چند است؟»).
- دست دوم داده های پژوهش بصورت کتابخانه ای است و شامل گزارش و آمار دیگران است که می توانید بصورت کتابخانه از اصناف یا دستگاه اجرای مرتبط و مراکز تحقیقاتی تامین داده و اطلاعات بگیرید. که نتیجه پزوهش مستند دیگران است.
در خارج کشور موسسات تحقیقات موضوعی حرفه ای وجود دارد اما در ایرانِ امروز پژوهش آمادهی قابل خرید دقیق به روز شده ای تقریباً بسیار کم است . اینجا اینترنت و هوش مصنوعی جای بخشی از آن تیم پژوهش را می تواند برایمان پر کند.
«قاعدهی سه منبع» (مثلثسازی) | دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – تحقیقات بازار
با استفاده برخورد سه نقطه مشترک داده ها یک موضوع به نتیجه می رسیم . هیچ عدد مهمی با یک منبع ، داده قابل اعتماد و اتکا نیست. لذا لازم است از سه منبع واقعاً مستقل از هم داده های پژوهش را بگیریم و با هم مقایسه کنیم تا به یک محدوده قابل اعتماد و اتکا برسیم.
اگر نتوانیم از سه منبع به یک محدوده برسیم خودِ همین یک یافته و فیدبک است. یعنی سوالتان را باید دقیقتر کنید. تا بتوان به شرایط برسید که سه منبع قابل اتکا برای داده را داشته باشید.
روش «اسپرینت»| دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – تحقیقات بازار
اسپرینت یک پیش شناخت و دور دور میدانی است که پس از عبور از آن یک شناخت مقدماتی را ایجاد میکند. برای مثال در دو میدانی صد دور یک میدان ، هر دور آن یک اسپرینت است و مدام تکرار می شود لذا اسپرینت تکهی کوتاه و تعریف شدهی کار که دارای شروع ، پایان و خروجی مشخص است.
در این جلسه اولین اسپرینت رسمی دوره را دویدیم. لذا شکستن کسب وکار به اسپرینت های کاری و زمانی ، به فرایند سهولت در انجام کل کار در قالب یک سلسله فعالیت مرتبط کمک می کند.
«اسپرینت پژوهش داده های بازار» | دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – تحقیقات بازار
در روش اسپرینت پژوهش بازار اولین قدم تشخیص اندازه بازار از سه راه ( بالا به پایین ازسمت رقبا به سمت مشتری ، پایین به بالا ازسمت مشتری به سمت فروشندگان و در سمت عرضه کالا یا خدمات ) است.
در این نقشهی لازم است رقبای اصلی و ظرفیت این فعالیت را مشخص کنید. از میان آنها ده رقیب اصلی مشخص را بصورت مستند مشخص نمایید.
در مرحله بعد روند تغییرات سنوات گذشته فعالیت این رقبا برای مثال در روند دو الی سه ساله بررسی و جدول فرصت یا تهدید پیش روی کسب و کار را تعیین نمایید تا بتوانید در ادامه با سنتز و تحلیل همه این اسپرینت ها در یک صفحه تقشه بازار از عرضه و تقاضا و فرصت های پیش رو را ترسیم کنید.
برای مثال در نمونهی زندهی فروشگاه اینستاگرامی ، دو تخمین اول به هم نزدیک بودند و تخمین سمت عرضه بر اساس نقشهی رقبا یک جای خالی را نشان داد که در سطح میان ردهای تاکید بر امکان مرجوعی راحت و پاسخگویی سریع مزیت فعالیت بود. جای خالی در این عرصه یعنی جای کسب و کار شما که رقبا در آن بخش ضعیف هستند.
دو مفهوم سر راه | دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – تحقیقات بازار
« اقیانوس قرمز» : بازاری که عرضهاش از تقاضا بیشتر است و پر از کوسهی گرسنه ؛ جای شناگر تازهکار نیست.
« اقیانوس آبی» : جایی که رقابت هنوز خونآلود نشده اند و فضا برای شروع فعالیت از آنجا وجود دارد . اختلاف تخمین عرضه و تقاضا در قدم اول ، همین را نشانتان میدهد.
پژوهش در شرایط کمبود داده بازار
تحقیق بازار برای مثال در بخش صنفی برای کسب وکار اینترنتی در شرایط کمبود داده با پنج « رد پای بازار» صورت می گیرد. در ابتدا تجمع های مرتبط با کسب و کار را اندازهی گیری کنید.
برای مثال تعداد اعضای کانالها و تعامل ها را بشمارید ، نه فالوئر خریدنی را . در ادامه آگهیهای مرتبط در فضای مجازی شامل درج آگهی در دیوار، باسلام و سایر شبکه های اجتماعی ، حتی تبلیغهای لابه لای ویدیوهای منتشره را بشمارید.
سپس روند جست و جو با ابزار رایگان «گوگل ترندز» که فارسی را نیز میفهمد بررسی نماید . اما بدانید خودِ قیمت قهرمان همیشگی ما و یک ردپای فیزیکی است. پیاده روی نیم ساعته در محله و بازار مراجعه به فروشندگان یک پژوهش دست اولِ و مجانی است که بسیاری از داده های را برای شما مشخص می کند .
یاد آوری: هوش مصنوعی نه از بقالی محلهی شما خرید میکند، نه با رانندهی تاکسی سروکله میزند.
تمرین عملی| دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – تحقیقات بازار
«خلاصهی پژوهش بازار» را فقط در یک صفحه یادداشت کنید. البته متن چهار پرامپت آماده پژوهش بازار درادامه جهت استفاده از مشاور هوش مصنوعی در ادامه درس آمده است.
برای افرادی که بصورت دستی کار را در مسیر دفترچه به پیش می برند در صفحهی شش دفترچهی پروژه، همان چهار قدم و شامل شمارش آگهی ها برای کسب وکار مجازی بعنوان نمونه ، بررسی حساب پایین به بالا ، جدول ده رقیب و پرس و جوی قیمت از طریق گفتگو با دو کاسب قدیمی و اینکه «این بازار نسبت به دو سال پیش چه فرقی کرده ؟» آورده شده است.
در ادامه درس جمع بندی تحقیق در یک صفحه و در انتها درس آزمون با استفاده از همکار انسانی آمده است. لازم است صفحه جمع بندی شده را در دو دقیقه برایی همکار انسانی تعریف کنید و بگذارید از شما سوال بپرسد.
سوالات بیجواب را پای صفحه بنویسید تا فهرست ندانسته هایتان مشخص شود که باید با ردپا پیگیری و برای آنها پاسخ بیابید. پای صفحه تاریخ بزنید . بعداً با آن کار داریم و لازم است برایشان پاسخ پیدا کنیم .
سه جملهی مهم این درس | دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – تحقیقات بازار
- بازار سه لایه دارد ؛ عددی که به درد شما میخورد لایه سهم «قابل کسب» دربازار است.
- اعتبار داده ها :هیچ عدد مهمی با یک منبع ، عدد معتبری نیست سه منبع مستقل کسب داده برای دستیابی به یک محدوده قابل سنجش لازم است.
- کمبود داده : جایی که آمار قابل اتکا نیست ، ردپای قابل اتکا وجود دارد بازار همیشه برای کسب وکارها رد پا میگذارد.
یادآوری: قرازهای گفتگوی مندرج در جلسهی چهار سر جای شان هستند پاسخ پنج سوال مطرح شده تا جلسهی شش زمان دارد .
درادامه متن کامل چهار پرامپت به انضمام قالب خالی «خلاصهی پژوهش بازار» و آزمون مرور درس اسن جلسه ارایه می گردد.
قاعدهی همیشگی: هر جا خودتان پژوهش دست اول کردید ، نتیجهاش را به مشاور بدهید تا تحلیلش دقیقتر شود. مشاور در این بازی میدود و شما داوری میکنید.
تمرینات جلسهی پنجم : پژوهش بازار با کمک هوش مصنوعی
این تمرینات همان چیزی است که قول داده شد ارایه میگردد . متن کامل و آمادهی کپیِ چهار پرامپت « اسپرینت پژوهش بازار» و مسیر کامل تحقیقات بازار نمونه بدون هوش مصنوعی همراه با قالب خالی «خلاصهی پژوهش بازار»، و یک آزمون کوتاه برای مرور در در اینجا به ترتیب ارایه می گردد.
چهار پرامپت اسپرینت (مسیر مشاور هوش مصنوعی )
پرامپتها را به همان ترتیب و پشت سر هم به مشاور ارشد هوش مصنوعی تان بدهید.
قاعدهی طلایی: هر جا خودتان پژوهش دست اول کردهاید نتیجه تماس ها ، قیمت های پرسیده شده ، شمارش رقبا و نتیجه پژوهش را از قبل یا به همراه درخواست پرامپت به مشاور بدهید تا تحلیلش دقیقتر شود.
پرامپت قدم اول : تشخیص اندازه ی بازار به سه روش
«فرضیهی فرصت و نقشهی بازار من را از سوابق قبلی و حافظهی پروژه بیاور. اندازهی بازار پروژه ی من را از سه راه مستقل بالا به پایین شامل کل دسته رقبای کسب وکار ، پایین به بالا از شمارش تعداد مشتری و دفعات و مبلغ خرید و از سمت عرضه بر اساس تعداد و فروش فعالان فعلی تخمین بزن. همهی فرضهایت را شفاف بنویس ، برای هر روشی جمع آوری داده ها محدوده بده نه عدد قطعی ، سه محدوده را با هم مقایسه کن و بگو کجا محدوده ها هم خوانی ندارد و چرا. در پایان سه لایه « بازار کل ، بازار در دسترس من ، سهم بازار قابل کسب من در دوازده ماه اول» را جدا کن.
پرامپت قدم دوم : نقشهی رقبا
«برای پروژهی من نقشهی رقبا در سه حلقه : مستقیم ، غیرمستقیم و جایگزین بساز، و اگر « هیچ کاری نکردن» رقیب واقعی من است ، آن را هم بیاور. برای هر رقیب مهمی جایگاه، محدودهی قیمت، نقطهی قوت، و نقطه ضعف قابل حمله اش را بنویس. روی هر ادعا برچسب «مستند» یا «حدس» را بزن. در پایان بگو جای خالی این بازار از نگاه تو کجاست.
پرامپت قدم سوم : روندها| دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – تحقیقات بازار
سه روند اصلی را که در دو تا سه سال آینده بازار کسب و کار من را تکان میدهد فهرست کن. برای هر روند موارد زیر بنویس:
- نشانهاش این روند چیست؟
- برای پروژهی کسب و کار من فرصت است یا تهدید ؟
هر جا مطمئن نیستی ، صادقانه بگو و مشخص کن من چه ردپایی را باید خودم بشمارم یا پیگیری کنم تا مطمئن شوم.»
پرامپت قدم چهارم : سنتز و ثبت پژوهش بازار
«حالا همه نتایج را در یک صفحه با عنوان «خلاصهی پژوهش بازار» جمع و وارد کن . و در آن سه لایه محدودهی اندازهی بازار و سه رقیب اصلی ، یک روند کلیدی تغییرات، محدودهی قیمت بازار محصول را بطور جداگانه. هرکدام از این موارد را با یک خط توصیف کن . در انتها ضعیفترین شواهد این صفحه پژوهش را بنویس کدام است. و با کدام ردپا یا پرسش میتوان تقویتش کرد . این صفحه را با همین عنوان در حافظهی پروژه ذخیره کن.»
یادآوری پس از اجرا : خروجی مشاور نقطهی شروع است ، نه حکم نهایی . دستکم دو عدد مهم صفحه را خودتان با ردپاهای بازار چک کنید این همان ضلع دوم و سوم قاعدهی سه منبع است.
پژوهش بازار بدون استفاده از هوش مصنوعی
در این روند همان چهار قدم قبلی بصورت عملی انجام می گیرد. لازم به تاکید است چون بخش بزرگی از این کار اساساً نیازمند شناخت مستقیم در بازار است آنها را بصورت دستی بشرح زیر انجام می دهید:
- قدم اول : اندازه گیری حجم بازار کسب وکار متناسب با نوع کسب وکار متفاوت است برای کسب وکار فروشگاه مجازی از دو راه انداره بازار محاسبه میشود. اول شمارش پیج ها و آگهیهای فعال در زمینه کسب وکار در دیوار، باسلام، هر پلتفرم مرتبط دیگر و بررسی یک محاسبه دیگر از پایین به بالا با ماشین حساب برای اینکه مشخص شود چند مشتری ، چند بار در سال و حدوداً چقدر خرید می کند.
- قدم دوم جدول ده رقیب : برای فروشگاه مجازی فروش محصولات از جست و جو و دیوار و باسلام و سایر شبکه های اجتماعی رقبا را شناسایی کنید و با پرس و جوی قیمت هم در فضای مجازی و تلفنی هم در فضای فیزیک محله و بازار این سوال را بپرسید: «ببخشید، قیمت این چند است؟» خودش این فعالیت یک پژوهش دست اول است.
- قدم سوم، تشخیص روند کسب وکار از زبان افراد : از دو کاسب یا فعال قدیمی حوزه این کسب وکار بپرسید:
«این بازار نسبت به دو سال پیش چه فرقی کرده است ؟
«به نظر شما دو سال آینده چه اتفاقی برای این کسب وکار میافتد؟»
در ده دقیقه گفتگو ، یک عمر تجربه منتقل می گردد.
- قدم چهارم، همه موارد بالا و نتایح آن را در صفحهی شش دفترچه با عنوان «خلاصهی پژوهش بازار» یادداشت کنید.
سنجش نتایج پژوهش توسط همکار مشاور
خلاصه نتایج پژوهش بازار را که در یک صفحه نوشته اید را در دو دقیقه برای همکار مشاورتان تعریف کنید و بگذارید هر سوالی خواست را بپرسد. درصورت که برای هر سوال ارزیاب جواب مستند داشتید ، یعنی پژوهش تان آنجا محکم است. و هر سوالی که بیجواب ماند ، پای همان صفحه یادداشتش کنید. این فهرست ندانسته هایی است که باید با ردپا و تهیه پاسخ بسته شوند. در پایان، پای این صفحه تاریخ بزنید.
قالب خام «خلاصهی پژوهش بازار»
عنوان پروژه: ………… تاریخ: …………
- محدودهی اندازهی بازار :
- حجم مالی بازار کل: از ………… تا …………
- بازار در دسترس برای کسب و کار من: از ………… تا …………
- بازار قابل کسب من (دوازده ماه اول): از ………… تا …………
- نام و مشخصات سه رقیب اصلی: (هر یک با یک خط توصیف دارای برچسب مستند / حدس) :
- رقیب یک: …………
- رقیب دو: …………
- رقیب سه: …………
- جای خالی بازار در این کسب وکار از نگاه من: …………
- یک روند کلیدی (فرصت یا تهدید + یک حرکت پیشنهادی) : …………
- محدودهی قیمت محصول در بازار: از ………… تا …………
- ضعیفترین شواهد این صفحه و ردپا یا پرسشی که مطالعات بازار را استحکام می بخشد: …………
- سوالهای بیجوابِ ارزیاب : …………
آزمون مرور درس پژوهش بازار
- پرسش یک: «بازار قابل کسب» با «بازار کل» چه فرقی دارد و برنامهی درآمد از کدامیک شروع میشود؟
- پرسش دو: سه ستون نقشهی رقبا کداماند و «هیچی نخریدن» در کدام ستون مینشیند؟
- پرسش سه: قاعدهی سه منبع چه میگوید، و اگر سه منبع به یک محدوده نرسیدند چه معنایی دارد؟
- پرسش چهار: «اقیانوس قرمز» چه نشانهای در تخمین عرضه و تقاضا دارد؟
- پرسش پنج: از پنج «ردپای بازار» سهتا را نام ببرید و بگویید کدامیک را هیچ ابزاری جایگزین نمیکند.
پاسخهای کوتاه سوالات پژوهش بازار
- پاسخ یک: بازار کل، کل خرج آن دسته کسب کاری است و فقط قطب نماست؛ بازار قابل کسب سهمی ازا بازار است که با ظرفیت و رقبای واقعی در دوازده ماه اول میشود گرفت. برنامه از همینجا شروع میشود.
- پاسخ دو: مستقیم، غیرمستقیم، جایگزین؛ «هیچی نخریدن» رقیب جایگزین همیشگی همهی کسبوکارهاست.
- پاسخ سه : هر عدد مهم از سه منبع واقعاً مستقل را تخمین بزن تا به یک محدوده برسی؛ نرسیدن به محدوده یعنی سوال یا تعریف شما هنوز دقیق نیست خودش یک یافته و فیدیک است.
- پاسخ چهار: در زمانی که عرضهی محصول / خدمات بزرگتر از تقاضا است . بازار شلوغِ پر از رقیب گرسنه است. این بازار جای شروع کسب و کار مشابه نیست.
- پاسخ پنج : اندازهی تجمع و کانال ها فعال فروش در شبکه های اجتماعی، شمارش آگهیها ، روند جست و جو (گوگل ترندز) ، قیمت ، ردپای فیزیکی که در پژوهش قیمت در محله و بازار با هیچ ابزاری جایگزین نمیشود.
در جلسهی ششم موضوع مدل کسب وکار را با استفاده از هوش مصنوعی مبتنی بر سه بخش ایجاد ارزش ، لجستیک کالا و خدمات به مشتری و کسب درآمد براساس آموزش سواد کسب و کار در دروس قبل را بررسی می کنیم.
مطالب مرتبط
- دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – مکانیزیم بازار
- دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – شکار فرصت
- دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – گزارش سود وزیان
- دوره کسب و کار نوین با هوش مصنوعی – مشتری ها و مسئلهها
خدمات قابل ارایه کاردوک
برای تهیه طرح توجیهی در زمینه های مختلف می توانید با کارشناسان تماس بگیرید. از جمله خدمات مرکز مشاوره کسب و کار کاردوک می توان به موارد زیر اشاره داشت :
- مشاوره انتخاب ماشین آلات، تاسیسات عمومی و طراحی سایت پلان
- تهیه طرح توجیهی و امکان سنجی طرح با استفاده از نرم افزار کامفار
- طراحی و راه اندازی سایت اینترنتی متناسب با نیاز بنگاه
- عارضه یابی سازمانی در بنگاههای اقتصادی
- مدیریت پیمان اجرای طرح های صنعتی
- پروژه عارضه یابی بنگاههای صنعتی
- انجام مطالعات تحقیقات بازار
- راه اندازی ماشین آلات صنعتی
- ثبت نام در سامانه بهین یاب و سامانه های دولتی
برای دریافت مشاوره کسب و کار در ایران و دیگر کشورها میتوانید با کارشناسان مرکز کاردوک از طریق شماره: 02166418908 تماس بگیرید.










